Πανηγύρια Κοντά στην Ικαρία

Ο ικαριώτικος κλείνει κάθε πανηγύρι στην Ικαρία. Χορεύεται σε 2/4, ο κύκλος ξεκινά ανοιχτός και σφίγγει προς μέσα όσο μπαίνει κόσμος, ώσπου - στην εθνογραφική περιγραφή από επιτόπιες ηχογραφήσεις - «γίνεται μια θάλασσα χορευτών που δεν ξέρεις πού αρχίζει και πού τελειώνει». Δεν έχει ορισμένο πρωτοχορευτή ούτε επίσημη διδασκαλία· τα παιδιά τον μαθαίνουν βλέποντας. Κάθε πανηγύρι ακολουθεί την ίδια σειρά: πρώτα ευρωπαϊκοί χοροί σε ζευγάρια (φοξ τροτ, τανγκό - κατάλοιπο των ναυτικών της διασποράς), μετά συρτός και καρσιλαμάς, και στο τέλος πάντα ο ικαριώτικος. Ο χορός έχει καταγεγραμμένες τοπικές παραλλαγές (λυριστικός, τσαμπουνοφύλακα, πηδηχτός) με αυτοσχέδιους στίχους - στιχολογία - πάνω στον σκοπό. Από τον Ιανουάριο του 2022 η ικαριώτικη παράδοση του πανηγυριού είναι εγγεγραμμένη στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας.

Το ικαριώτικο κρασί σερβίρεται από πλαστικές φιάλες που περνούν από χέρι σε χέρι σε κάθε πανηγύρι. Το ντόπιο φωκιανό δίνει κόκκινο που φτάνει φυσικά πάνω από 16% αλκοόλ - μία από τις λίγες οινικές περιοχές στον κόσμο με αυτό το χαρακτηριστικό. Οι αρχαίοι το ονόμαζαν πράμνειο οίνο· η Ιλιάδα και η Οδύσσεια το αναφέρουν και οι δύο. Το χαρακτηριστικό φαγητό της γιορτής είναι ο ρασκός: μισοάγριο βουνίσιο κατσίκι (η λέξη προέρχεται από το ικαριακό ιδίωμα για «ορεινός»), βραστό με πιλάφι μαγειρεμένο στον ζωμό, ή ψητό στη σούβλα. Στην αιχμή του καλοκαιριού 7-8 πανηγύρια μπορούν να τρέχουν την ίδια νύχτα σε όλο το νησί. Στα περισσότερα νησιά του Αιγαίου τα πανηγύρια μαζεύονται γύρω από τον Δεκαπενταύγουστο και λίγες σταθερές ημερομηνίες· στην Ικαρία γίνονται κάθε μήνα του χρόνου, με καταγεγραμμένες γιορτές Ιανουαρίου και Φεβρουαρίου δίπλα στο καλοκαιρινό πρόγραμμα.