Πανηγύρια Κοντά στη Σάμο

Η Σάμος απέχει 2 χιλιόμετρα από τα τουρκικά παράλια, και η γιορτινή μουσική της αντανακλά αυτή την εγγύτητα με τρόπο που δεν κάνει κανένα κυκλαδίτικο νησί. Δίπλα στο τυπικό αιγαιοπελαγίτικο ζευγάρι βιολιού και λαούτου, τα σαμιώτικα πανηγύρια περιλαμβάνουν ανατολίτικα όργανα - το σαντούρι - και ανατολίτικες χορευτικές φόρμες: τον καρσιλαμά (σε 9/8) και το ζεϊμπέκικο, που απουσιάζουν από το κυκλαδίτικο μουσικό λεξιλόγιο. Αυτό το ανατολικό στρώμα είναι άμεσο αποτέλεσμα των μεγάλων προσφυγικών κοινοτήτων από τη Σμύρνη και τη Μικρά Ασία που εγκαταστάθηκαν στη Σάμο μετά το 1922. Το Μουσικό Αρχείο Βορείου Αιγαίου καταγράφει τον Σαμιώτη μουσικό Ιωάννη Λεβισιανό (γεννημένο στο Βαθύ το 1931), του οποίου το ρεπερτόριο περιλάμβανε και συρτά και ανατολίτικα - ηχογραφημένο παράδειγμα της διπλής παράδοσης του νησιού.

Οι Βουρλιώτες, στη βορειοανατολική ακτή πάνω από την κύρια οινοπαραγωγική ζώνη του νησιού (Μοσχάτο Σάμου, ΠΟΠ), κάνουν τη γιορτή της Αγίας Μαρίνας στις 17 Ιουλίου - καταγεγραμμένη ως ένα από τα μεγαλύτερα πανηγύρια του νησιού, με παραδοσιακό πιάτο τη γιορτή (μαγειρευτό με σιτάρι). Πάνω από το χωριό στέκει η Μονή Βροντιανής - η παλαιότερη της Σάμου, ιδρυμένη το 1566 - που γιορτάζει στις 8 Σεπτεμβρίου. Το όνομα της μονής προέρχεται από την τοπική παράδοση ότι οι πρώτες φθινοπωρινές μπόρες φτάνουν πάντα στη γιορτή της 8ης Σεπτεμβρίου· «Βροντιανή» σημαίνει «της βροντής», κάνοντας τη γιορτή δείκτη αλλαγής της σεζόν. Η Μονή Παναγίας Σπηλιανής κοντά στο Πυθαγόρειο, χτισμένη μέσα σε φυσική σπηλιά, δέχεται μεγάλο προσκύνημα στις 15 Αυγούστου.